Słownik chcemy tworzyć razem z Wami, jeśli posiadacie wiedzę i chcecie się nią podzielić to piszcie na adres p.jankowski@odziez24.pl lub na forum.

A

Adamaszek, nazwa pochodzi od miasta, w którym została wytwarzana Damaszku. Jest to tkanina dwustronna, najczęściej jedwabna z matowym wzorem na błyszczącym tle, uzyskujemy ją poprzez odpowiednie dobranie splotów tkackich.

Aksamit, welur, typ gładkiej lub wzorzystej tkaniny bawełnianej o krótkim, puszystym wierzchnim włosie, uzyskiwanym z dodatkowej osnowy lub dodatkowego wątku. Nitki dodatkowej osnowy bądź wątku wyciągano na jedną stronę i rozcinając, strzygąc lub wytłaczając tworzono wzór na aksamicie. Technika wyrobu aksamitu pochodzi z Indii, a sama tkanina była znana w Europie od XII w. Popularna w renesansie, w Polsce wytwarzana od około 1700. Używana początkowo na reprezentacyjne stroje, później także jako tkanina obiciowa.

Aksamitka, opaska na głowę lub wstążka o gęstej powierzchni z przędz bawełnianych lub wiskozowych połączonych za pomocą osnowy. Jest stosowana do zdobienia odzieży i akcesoriów.

Alpaka, zwierzę z rodziny wielbładowatych z których sierści powstaje gładka i błyszcząca tkanina.

Angorska wełna, delikatna i gładka jak jedwab wełna ze zwierząt angorskich (należących do ras odznaczających się długimi, puszystymy włosami) typu: koza, królik.

Apaszka, trójkątna chustka wiązana na szyi.

Aplikacja, jest to ozdobne uzupełnienie materiału, które uzyskujemy poprzez naklejenie lub naszycie ornamentu wyciętego z jednego materiału na inny, który tworzy tło. Aplikacje stosujemy do tworzenia różnych graficznych motywów.

Atłas, to gładka tkanina, wytwarzana z różnych surowców, która z jednej strony jest błyszcząca, a z drugiej matowa. Atłas charakteryzuje się wzorzystością tkaniny. Znalazł on zastosowanie w kosztownych strojach oraz jako tkanina obiciowa.

Ażur, dekoracyjna kompozycja otworów w dowolnym materiale; haft lub dzianina z dziurkami.

B

Bandeau, prosty dekolt formą przypominający stanik bez ramiączek, może być marszczony w celu uwydatnienia biustu.

Batyst, białe płutno, bardzo cienkie (prawie przeźroczyste), wykonane z najdelikatniejszej bawełny lub lnu.

Bawełna - miękkie włókno otaczające nasiona rośliny określanej tą samą nazwą - bawełny (Gossypium), mające wiele zastosowań. Służy m.in. do wytwarzania miękkiej tkaniny - najpopularniejszej w przemyśle tekstylnym, a także, ze względu na silne własności absorpcyjne, do produkcji materiałów opatrunkowych. Włókno bawełniane jest też stosowane w mieszankach włókien, jako dodatek do wełny czy lnu.

Bermudy, damskie lub męskie obcisłe krótkie spodenki (szorty) nie sięgające kolan, nazwa pochodzi od nazwy Bermudów, archipelagu na zach. Atlantyku Płn.

Bikini, jest to modny w latach czterdziestych strój kąpielowy składający się ze stanika i spodenek zaprojektowanych tak, aby minimalnie zakryć figurę. Nazwa pochodzi od wyspy Bikini.

Bistor, polska nazwa handlowa przędzy o wysokiej puszystości i mniejszej od elastoru elastyczności; stosowany na wyroby dziewiarskie.

Boa, długi, wąski szal z puchu.

Body, jest to wąska przylegająca do ciała damska podkoszulka lub top.

Bombka, spódnica lub sukienka przylegająca to talii, rozszerzająca się ku dolowi, efektywnie marszczona.

Bolerko, krótki żakiecik damski, zakładany za bluzkę lub sukienkę.

Bufka, wypukłość utworzona z pasa tkaniny, rodzaj rękawa, bardzo obszerny i zmarszczony.

Butoniera, górna dziukra umieszczona w klapie męskiej marynarki.

Brokatela, materia podobna do brokatu.

C

Ciżemki, półbuciki z niską cholewką, bardzo modne za Zygmunta III.

Cylinder, jest to twardy, wysoki kapelusz w kształcie walca, z płaskim i wąskim rondem. Produkowany jest błyszczących materiałów lub filcu.

Czepek, czepiec, jest to okrycie głowy noszony przez mężatki w dawnej Polsce.

D

Dandys, mężczyzna znający się na aktualnej modzie, przesadnie dbający o swój wygląd.

Daszek, usztywniona, przednia część czapki chroniąca czoło i oczy.

Denim, mocna tkanina bawełniana o splocie rządkowym, głównie na odzież dżinsową.

Deseń, haftowany lub wytłaczany wzór zdobiący tkaninę, tapetę, posadzkę.

Dragon, patka (rodzaj paska) wszyty w boczne szwy z tyłu płaszcza.

Draperia, tkanina ułożona w dekoracyjne fałdy, stosowana głównie na ozdobne zasłony lub portiery, ale także suknie balowe, wieczorowe i ślubne.

Dżins, jest to twardy wełniany materiał tekstylny, który posiada skośne żebrowania i niewyraźny splot. Wykorzystuje się ją na spodnie typu sportowego, oraz odzież tzw. Dżinsową.

Dżersej, jest to lekka dzianina wytwarzana fabrycznie z wełny lub bawełny.

E

Elki, futra z łasicy

Etola, kobiecy szal lub pelerynka z futra

Epingle, jest to poprzecznie prążkowana tkanina o strukturze zbliżonej do rypsu, znajdującą zastosowanie jako tkanina dekoracyjna na obicia meblowe i zasłony.

F

Felpa, rodzaj tkaniny kosmatej jedwabno-wełnianej lub aksamitu wełnianego.

Fiszbin, usztywniający pręt w spódnicy, gorsecie itp. za pomocą której kobiety w XIX wieku uzyskiwały wysoko podniesiony biust i wciętą talię.

Flanela, jest to przyjemna w dotyky miękka bawełniana lub wełniana tkanina. Wykorzystwana na zimową bieliznę, koszulki i bluzki.

Flausz, podwójna, bardzo miękka tkanina wełniana, produkowana z włosem. Zastosowanie: płaszcze i kurtki zimowe.

Frotte, tkanina o karbowanej powierzchni z nitką frotte w osnowie.

Frędzle, pęczek nici lub włosia zwykle luźno zwisające nitki lub sznureczki będące zakończeniem brzegów serwet, chustek, firanek itp.

G

Gabardyna, wełniana lub bawełniana tkanina o skośnym splocie, używana na płaszcze, mundury.

Gaza, jest to lekka, przewiewna i przezroczysta tkanina bawełniana lub jedwabna o płóciennym splocie wytwarzana z ciężkiej przędzy.

Getry, są to dzienne rajstopy bez stóp.

Gipiura, rodzaj koronki klockowej bez tiulowego tła, o dużych, nieregularnych oczkach i wypukłym wzorze lub ręczny haft na batyście.

Guzik, po raz pierwszy znalazł zastosowanie już w czasach starożytnych. Stosuję się go przede wszystkim do zapinania odzieży, czasami także ma charakter dekoracyjny. Kształt, kolor, wielkość guzika nie jest z góry ustalony, ale uzależniony od tego, co w danym momencie dyktuje moda.

H

Haft, jest to materiał tekstylny, który może być wykonywany w wiele różnych sposobów za pomocą przędzy hafciarskiej, tworząc ozdobę lub wzór.

Haftka, jest to pewnego rodzaju spinka służąca do połączenia dwóch części kostiumu.

Hazuka, polska szata pochodzenia tureckiego

I

Inderak, jest to rodzaj spódnicy kobiecej, wkładanej na suknię.

Inlet, jest to bardzo gęsta tkanina atłasowa lub płócienna o splocie skośnym.

J

Jedwab, włókno pochodzenia zwierzęcego (białkowe) uzyskiwane z kokonu jedwabnika morwowego lub dębowego. Światowa produkcja jedwabiu na poziomie ok. 50 000 ton rocznie jest bardzo niewielka i stanowi zaledwie 0,2% całej produkcji włókien. Jedwab to również zwyczajowa (błędna) nazwa tkanin produkowanych z przędzy uzyskiwanej z tego włókna. Tkaniny jedwabne charakteryzują się połyskiem, są gładkie, śliskie, wiotkie, miękkie, lekkie, cienkie i bardzo przyjemne w dotyku. Niegdyś stosowane jako podłoże malarskie, zwłaszcza w sztuce orientalnej.

K

Karo, dekold bluzki lub sukienki damskiej w kształcie kwadratu

Kaszmir, jest to bardzo miękka, lekka wełniana tkanina. Wytwarzana jest z cienkiej przędzy. Wykorzystuje się ją do wyrabiania cienkich damskich szali i sukienek.

Katanka, kurtka z krótkimi połami, noszona w wojsku polskim w XVIII wieku; dawniej ludowy wierzchni strój kobiecy.

Khaki, jest to wzór tkaniny w kolorach otoczenia, mało widoczny na tle przyrody. Stosowany głównie w odzieży sportowej i wojskowej.

Kimono, jest to długa bardzo podobna do płaszcza część garderoby z szerokimi rękawami. Jest to strój pochodzenia japońskiego.

Kitel, płócienny luźny fartuch ochronny.

Klamra, spięcie pasa lub paska.

Klin, dosztukowany fragment ubioru w kształcie zbliżonym do trójkąta.

Koc, gruba, ciepła tkanina używana do przykrycia, po obu stronach kosmata.

Kresz, rodzaj tkaniny fabrycznie gniecionej, najczęściej stosowany jako materiał na kurtki.

Kreton, jest to bawełniana tkanina o splocie płóciennym, barwiona w kolorowe wzory. Znajduje zastosowanie w wytwarzaniu bielizny, fartuchów i lekkich sukienek.

Krosno, ręczny warsztat tkacki lub maszyna włókiennicza do wytwarzania tkanin, oparta na zasadzie ramy z rozciągniętymi nićmi (osnową), przez które przeplata się inną nić (wątek); pierwsze pojawiły się ok. 7 tys. lat temu, kolejne aż do współczesnych oparte są na tej samej zasadzie, a różnią się głównie stopniem automatyzacji.

Kożuch, odzież zimowa, zrobiona z samych futer.

L

Leginsy, rajstopy bez stopek, można nosić do krótkich spódniczek.

Lampasy, pas kolorowego materiału, naszywane na spodniach, zwykle w mundurze.

Loden, gruba, włochata tkanina wełniana.

Lurex, błyszcząca przędza ze sztucznego włókna; materiał z przędzy o tej samej nazwie.

Lycra jest to elastyczne włukno poliuretanowe, produkowane w USA przez koncern Du Ponta. Jest ona bardzo wytrzymała i stosowana głównie w odzieży elastycznej i wyrobach gorseciarskich.

M

Merynos, rasa cienkorunnych owiec, hodowanych dla wełny.

Molton, jest to dwustronnie drapana bawełniana tkanina. Wyrabia się ją w splocie skośnym bądź płóciennym.

N

Napa, zatrzask służący do zapinania ubrania

Nylony są to wodoodporne tkaniny wytwarzane z nylonu. W zależności od liczby włókien na 1 cal2 określana jest wytrzymałość tkaniny.

O

Opal jest to cienka, miękka i lekka tkanina bawełniana swoją strukturą zbliżoną do batystu. Znajduje zastosowanie przy produkcji bluzek i bielizny damskiej.

Otok jest to pas stanowiący zewnętrzną dolną część czapki.

P

Peleryna jest to luźne ubranie wierzchnie zwykle w kształcie dzwonu bez kieszeni i rękawów.

Plisa jest to zaprasowany na sztywno fałd. Wytwarza się ją na odwracalnej dzianinie przy pomocy odpowiedniego rozstawienia igieł na dwóch podkładach.

Plusz jest to rodzaj miękkiej tkaniny z okrywą runową.

Płótno jest to gładka lniana, konopna lub bawełniana tkanina o najprostszym splocie płóciennym.

Poliamid, bardzo wytrzymałe włókno chemiczne, bardzo łatwo wysychające, niegniecące, łatwe w pielęgnacji, lecz niezbyt odporne na światło.

Poliester, jest włóknem pochodzenia syntetycznego. Dzięki temu jest najtańszym typem podszewki. Poliester można prać i czyścić chemicznie i wodnie w temperaturze do 100'C.

Pompon, gruba kuleczka z wełny lub jedwabiu, którą zdobiono stroje kobiece, czapki wojskowych.

Ponczo, wierzchnie okrycie z kwadratowego kawałka tkaniny, noszone głównie przez pasterzy w Ameryce Środkowej i Południowej.

R

Rip-Stop, jest to technika wzmacniania materiału, poprzez dodanie do niego mocniejszego włókna. Materiały tego typu można w łatwy sposób rozpoznać, ze względu na wypukłą kratkę.

Rotunda, długi płaszcz kobiecy, krojony w kształt koła

Rurki, to rodzaj bardzo wąskich spodni od bioder aż do kostki.

S

Satyna, jest to bawełniana tkanina o średniej masie o gładkiej i błyszczącej powierzchnią z jedynej strony i matową z drugiej.

Smoking, jest to elegancki i uroczysty strój męski popularny pod koniec XIX wieku. Składa się z czarnej marynarki, z jedwabnymi klapkami, z przodu wycięta owalnie, zapinanej na jeden guzik i spodni z szerokimi wypustkami.

Spodnium, strój damski, połączenie żakietu oraz długich spodni

Strecz, materiał elastyczny, który poprzez połączenie cieniutkich włókien elastycznych i nieelastycznych utrzymują rozciągliwość.

Sukno, gruba tkanina z czystej wełny.

Szmizjerka, sukienka damska skrojona na wzór męskiej koszuli, z długimi rękawami i mankietami popularna w latach 60-tych

Sztruks, jest to lekka tkanina bawełniana z wzdłużnymi paskami żebrowanymi które tworzą pokrycia wątkowe. Wytwarzany jest w różnych masach i prążkach o różnych szerokościach. Lekka odmiana sztruksu stosowana jest w odzieży damskiej, męskiej i dziecięcej, a cięższa w odzieży roboczej.

Szyfon, cienka, przezroczysta tkanina jedwabna.

T

Tafta, tkanina jedwabna, sztywna, po obu stronach jednakowa.

Tekstylia, we włókiennictwie ogół wyrobów (tkanin, dzianin itp.) otrzymywanych z przerobionych na przędzę surowców włókienniczych roślinnych, zwierzęcych lub chemicznych.

Tiul, lekka tkanina ażurowa, nadająca się na firanki

Tkanina, wyrób włókienniczy płaski powstający przez splecenie ze sobą (według założonego splotu) wzajemnie prostopadłych układów nitek osnowy i wątku. Proces wytwarzania tkaniny nazywa się tkaniem i wykonywany jest na krosnach tkackich (ręcznych lub mechanicznych). Półproduktem do produkcji tkanin jest przędza tkacka.

Tunika, jej początki sięgają Starożytnego Rzymu. W tamtych czasach noszona była zarówno przez kobiety jak i mężczyzn. W dzisiejszych czasach jest to tylko damska część garderoby. Tunika jest w kształcie koszuli, o długości siedem-ósmych. Noszona jest zwykle do spódnicy, spodni, a ostatnio także do getrów. Zwykle noszona jest w połączeniu z paskiem.

U

Uszatka, jest to czapka często podbijana futrem, ze specjalną ochroną uszu.

V

Velcro, jest to zarejestrowany znak towarowy dla tkaniny znanej szerzej jako rzep.

W

Welur, wyprawiana skóra skóra jagnięca, cielęca, barania, świńska lub kozia o aksamitnej powierzchni, materiał podobny do aksamitu.

Woalka, to delikatna i cienka tkanina służąca do okrycia twarzy

Z

Zamsz, zwany inaczej irchą, jest to rodzaj rozciągliwej i miękiej skóry.

Zaszewki, ostębnowane falbanki w formie klinów.

Ząbki, wycięcia wykańczające dół spódnicy, rękawów, kołnierzy.

Ż

Żabot, ozdoba ubrania przypinana pod szyją.

Żupan, staropolski ubiór męski.